خليفهء اوّل و يا بيعت با عثمان پس از رأى شوراى شش نفرى ، مطلقاً شباهتى نداشت ؛ بيعتى بود به تمام معنا مردمى ، درست همانند بيعت مردم با رسول خدا . ولى مىدانيم كه طلحه و زبير انتظاراتى داشتند از جمله اينكه فرماندارى بعضى از شهرهاى مهم از سوى على عليه السلام به آنها سپرده شود « 1 » و چون اين انتظار برآورده نشد بيعت خود را شكستند و همسر پيامبر عايشه را تحريك و به عنوان خون‌خواهى عثمان بر ضد اميرمؤمنان قيام كردند و به شهر بصره كه نقطهء آسيب‌پذيرترى بود رفتند و آنجا را تسخير نمودند و جنگ جمل را به راه انداختند . سرانجام پس از شكست ، هر دو كشته شدند . اميرمؤمنان على عليه السلام پيش از جنگ جمل بوسيلهء اين نامه با آنها اتمام حجت مىكند و تمام راه‌هاى فرار را با منطق نيرومندش بر آنان مىبندد . نخست مىفرمايد : « اما بعد ( از حمد و ثناى الهى ) شما مىدانيد - هر چند كتمان كنيد - كه من به دنبال مردم نرفتم ؛ آنها به سراغ من آمدند و من دست بيعت به سوى آنها نگشودم تا آنها با اصرار با من بيعت كردند و شما دو نفر از كسانى بوديد كه به سراغ من آمديد و با من بيعت كرديد » ؛ ( أَمَّا بَعْدُ ، فَقَدْ عَلِمْتُمَا ، وَإِنْ كَتَمْتُمَا ، أَنِّي لَمْ أُرِدِ النَّاسَ حَتَّى أَرَادُونِي ، وَلَمْ أُبَايِعْهُمْ حَتَّى بَايَعُونِي ، وَإِنَّكُمَا مِمَّنْ أَرَادَنِي وَبَايَعَنِي ) . اشاره به اينكه شما هيچ بهانه‌اى براى بيعت شكنى نداريد ، زيرا بيعت من بر خلاف بيعت‌هاى پيشين به صورت خودجوش مردمى بود بى آنكه من مقدمه‌چينى براى آن كرده باشم ، شما هم در ميان تودهء مردم آمديد و مثل ديگران از روى ميل و اراده با من بيعت كرديد .

--> ( 1 ) . ابن كثير در البداية والنهايه مىگويد : طلحه و زبير هنگامى با امام بيعت كردند كه از او تقاضاى فرماندارىبصره و كوفه را داشتند . امام به آنها فرمود : شما پيش من باشيد و در مسائل حكومتى با شما مأنوس باشم بهتر است ( البداية والنهايه ، ج 8 ، ص 226 )